Haftanın Özeti: 60

Bilim / Yazılım / Donanım

Yazılım, donanım, bilim, teknoloji, uzay ve ötesi.

• ‘Nano’ kelime anlamı olarak ‘milyarda bir’e karşılık geliyor. ‘Nano-teknoloji’ kalıbındaki kullanımındaysa metrenin milyarda birini temsil ediyor. Alabildiğine basitleştirirsek ‘bayağı küçük’ bir ölçekten söz ettiğimizden bahsedebiliriz. Bu alandaki en ilginç girişimlerden biri ‘Nanocar Race‘ adıyla Fransa’da gerçekleştiriliyor. İsminden de anlaşılacağı gibi bu etkinliğin amacı nano ölçekteki araçları yarıştırmak. Dolayısıyla çıplak gözle seyredilemeyecek ilk yarış olarak da anabiliriz. Sadece 4 molekülden oluşacak araçların yarışı hem tasarım hem de teknolojinin sınırları adına kesinlikle heyecan verici olacak gibi. Şimdiden 5 takımın yazıldığı yarışma önümüzdeki sene Ekim ayında gerçekleştirilecek.

• Stanford Üniversitesi sayıları giderek artan droneların (insansız hava araçları) hareketlerini öngörerek olası hava kazalarını engelleyecek bir yazılım geliştirdi. Sistemin temelinde havadaki araçları takip ederek yönlendiren bir hava kontrol uygulaması yer alıyor. BONUS BİLGİ: (1) ABD kişisel amaçlı kullanılan bütün droneların Şubat 2016’ya kadar havacılık idaresi FAA’e kaydolmasını şart koşmuş durumda. Kayıtsız araçlar 27 bin 500 dolara kadar ceza alabilecek. (2) Drone kullanımı konusunda en ilgi uyandıran ticari hizmetlerin başında e-ticaret sitesi Amazon’un 2013’te duyurduğu drone tabanlı ürün teslimat sistemi geliyor. Tahminlere göre hayata geçtiğinde sadece Amazon tek başına günde 130 bin drone teslimatı gerçekleştirecek. Prime Air adlı bu hizmeti Jeremy Clarkson’un sunumuyla aşağıda izleyebilirsiniz (sabırsızlar için mesele 00:49’da başlıyor).

• Cepleri hayli dolu bir grubun bir araya gelerek ortaya çıkardığı ‘kar amacı gütmeyen’ OpenAI girişimi hayata geçti. Girişim amacını dijital zekayı geliştirme ve insanlığın tamamına fayda ve finansal kazanç sunmak olarak belirledi. Yapay zekanın bu alanda ne gibi faydaları olabileceği konusunda fikirler bol. Ancak OpenAI’ın stratejisi makine öğrenimi (machine learning) konusunda dünyanın önde gelen uzmanlarından Ilya Sutskever‘e emanet. Hedef bilgisayarların insanlığı ele geçirmesini engellemek! BONUS BİLGİ: Yapay zeka konusundaki endişeleriyle gündeme gelen Elon Musk, OpenAI girişimine 1 milyar dolar bağışladı.

#BugünÖğrendimKi Berkeley Üniversitesi'nde robotları eğiten #BRETT adlı bir 'kreş' varmış (https://t.co/9yZ6szA0As). https://t.co/o7rDqISncy

— M. Serdar Kuzuloğlu (@mserdark) December 14, 2015

• Windows 10, Surface Pro 4, Surface Book, Continuum, HoloLens, Office 2016, xbox… Bunlar Microsoft’un 2015’te başarılı olduğu yeni ürün ve hizmetler. OneDrive, Edge, Windows 10 Mobile, Band 2 ise kaybettiği konular. PC World güzel bir derleme yapmış.
• Apple ile Star Wars’un ne ilgisi var? Uzun mu uzun bir incelemeye göre epey ortak noktaları var.

• Kendi şehhrindeki inşaat devam ederken Apple diğer yandan yeni cep telefonu ve tabletlerinde kullanacağı ekran teknolojisi için Tayvan’da gizli bir laboratuvarda harıl harıl çalışıyor.
• Yakın zamana kadar savaş uçağı pilotlarının ayrıcalığı HUD (Head Up Display) teknolojisi yavaştan araçların opsiyon listelerinde de yer almaya başladı. Ön cama navigasyon ve yol bilgilerini yansıtma amaçlı kullanılan bu sistem esasında belirli bir açıda duran cam yüzeyden ibaret. HUDWAY adlı aksesuar 50 dolara bu teknolojiyi marka, model ve üretim yılından bağımsız her türlü araca uyguluyor (cam yüzeye bilgiler akıllı telefonun ekranından yansıyor).

https://vimeo.com/132508357

• Microsoft Kinect 2 için geliştirilen Mall adlı uygulama satın almak istediğiniz kıyafetleri vücudunuza elektronik olarak yerleştiriyor. Şimdilik sadece ABD’de hizmette ancak Şubat ayında İngiltere ve Kanada’dan başlayarak dünyanın kalan kısmına yolculuğunu sürdürmesi planlanıyor. Kabin derdine düşmeye son! (en azından xbox sahipleri için)

https://vimeo.com/121241441

• 14 Kasım’da bir hacker oyuncak üreticisi Vtech’in internete bağlanabilen InnoTab adlı tabletinde bulunan bir güvenlik açığını kullanarak bu cihazlarla çekilmiş 11 milyondan fazla kullanıcının fotoğraf ve kişisel verilerine ulaşmış ve hepsini internete saçmıştı. İngiltere Emniyeti bu hafta konuyla ilgili olduğu düşünülen 21 yaşında bir kişinin gözaltona alındığını duyurdu.
• New South Wales Üniversitesi uzay gözlem ekibi Dünya’nın doğal şartlarına benzer, ‘yaşanabilir’ kategoride yeni bir gezegen keşfetti. Dünyanın 4 katı büyüklüğündeki gezegenin tek sorunu 14 ışık yılı uzakta olması.

• Penn State Üniversitesi tarafından bulunan yeni bir materyal hem şeffaf hem de iletken olma özelliğiyle elektronik sektöründe yepyeni bir dönemi başlatma kapasitesine sahip. Neredeyse 60 yıldır cihaz ekranlarının yüzde 90’ı indium tin oxide (ITO) adlı bir malzeme kullanıyor. Ancak ITO’nun temel bileşeni indium’un aşırı derecede pahalanması yüzünden ekranlar mevcut tablet, telefon gibi cihazların maliyetinin yüzde 40’ını oluşturuyor. Bu hafta tanıtılan yeni materyal ise mevcutların yüzde 5’inden daha az maliyete sahip.
• ZigBee, aynen 802 standardında çalışan ve wifi olarak anılan kablosuz internet protokolü benzeri bir kablosuz iletişim standardı. Kullanım alanıysa cihazlararası iletişim. Dolayısıyla ‘şeylerin interneti’ (internet of things) yapısının da ana taşıyıcısı. Bu yapıyı kullanan en popüler ürünlerden biri de Philips’in akıllı ampül seti Hue. İnternet dağıtıcınıza (router) bağlı bir baz istasyonu üstünden akıllı ampüllerle iletişim kurarak işlevler sunan Hue açık standardı sayesinde kendi markasını taşımayan akıllı ampülleri de destekliyordu. Bu haftaki yazılım güncellemesiyle bu dönem sona erdi. Artık Hue ekosistemi sadece Philips damgalı / onaylı cihazlarla çalışabilecek. Şeylerin internetinden ‘şeylerimin interneti’ konseptine geçiş.

https://www.youtube.com/watch?v=7TOsFqqJgj4

• Bilişim devi IBM ise 3 milyar dolar bütçeyle kurduğu Şeylerin İnterneti Birimi’nde kararlı ilerleyişini sürdürüyor. Almanya’nın Münih şehrinde 1.000 kişilik bir ekiple çalışan bu departman şirketin meşhur süperbilgisayarı Watson’dan aldığı güçle şimdiden 9 milyar cihazı birbirine bağlayan şeylerin internetine akıl ve strateji getirmeye hazırlanıyor. Şirketin çıkış noktası ortaya çıkan devasa bilginin ve derleme / işleme ihtiyacının insanlar tarafından karşılanamayacak boyutlara gelmiş olması.
• Infinity çocuklar için geliştirilmiş eğitim odaklı bir taşınabilir (ve dönüştürülebilir) bilgisayar. İster tablet, ister dizüstü formatında kullanabileceğiniz cihazı modüler olarak parçalara ayırabiliyor; performansını, kapasitesini yükseltebiliyorsunuz. OLPC projesini hatırlatsa da ayrıştığı birçok nokta var. 270 dolarlık fiyatı da hiç fena sayılmaz (okullara yönelik indirimli bir sürümü de var).

• XStat 30 plastik bir şırınga. Ancak iğnesi yok. Çünkü içindeki mini sünger parçalarını zerketmek için delik açmaya gerek duymuyor. XStat 30, şu ana kadar ABD ordusunda kurşun yaralanmalarında kullanılıyordu. Yaranın üstünde uygulandığında deliği özel bir sünger bileşeniyle kapatarak kanamayı durduruyor. Bu haftadan itibaren siviller için de kullanıma sunuluyor.

• HIV, sıtma ve Ebola başta olmak üzere pek çok hastalığın teşhisini çok daha ucuz ve tutarlı teşhis edebilen yeni bir cihaz icat edildi. Sadece bir damla kan örneğiyle tahlil yapabilen mini laboratuvar ETH Zurich imzasını taşıyor. Teknoloji bütün elektronik ekranlarda kullanılan likit kristalleri temel alıyor.

• Ekranlara ilk olarak 1966 yılında gelen bilim-kurgu dizisi Star Trek‘teki en meşhur aygıtlarından biri de Tricorder adlı cihazdı. Vücuda rahatsızlık hissedilen bölgeye tutulduğunda anında teşhis koyardı. Stanford Üniversitesi bu hafta benzer mantıkta çalışan bir cihazı tanıttı. Elektromanyetik ve ultrason kullanan aygıt aslında toprak altındaki patlayıcıların tespit edilmesine yönelik bir araştırma sırasında tesadüfen keşfedilmiş.

• Teksas Üniversitesi tarafından geliştirilen elektronik dövme, yapıştırıldığı bedeni sürekli takip ederek sağlık verilerini kaydedebiliyor. Buluşun en güzel yanı sadece 1 dolarlık maliyeti.

• Northwestern ve Chicago Üniversiteleri işbirliğiyle fareler üstünde yürütülen bir çalışma multiple sclerosis; ya da daha bilinen adıyla MS hastalığının sinir uçlarını saran beyin hücrelerinin ölümüyle tetiklendiğini ortaya koydu. Beyin hücrelerinin ölümünü engellemek mümkün olmasa da ortaya çıkan reaksiyonu durdurmak mümkün. Dolayısıyla MS hastalığına yönelik yeni bir umut da söz konusu.
• “Su içsem yarıyor” diyorsunuz ama kalorisi olmayan tek şey su. Yeni bahane olarak “uyurken bile kilo alıyorum” kalıbını kullanabilirsiniz. Çünkü Iowa Üniversitesi’nin fareler üstünde yaptığı bir çalışmanın sonuçlarına göre bağırsaklardaki mikrop ve bakteri dengesi uykuda kilo almamıza yol açabiliyor. Daha doğru bir yaklaşımla bağırsaktaki mikrop / bakteriler uyku sırasında metabolik hızı yüzde 16 oranında düşürerek 2 ayda yüzde 10’a varan ekstra yağlanmaya yol açıyor. BONUS BİLGİ: Bu tip deneylerde fare kullanılmasının sebebi insan ve farelerin neredeyse aynı gen setine sahip olması.
• 18-30 yaş aralığındaki 3 bin 247 kişiyle 25 yıl boyu sürdürülen bir çalışma 20’li yaşlarda uzun süre (günde 3 saatten fazla) televizyon izleyip az hareket etmesinin orta yaş ve sonrasında beyin algı ve işlev fonksiyonlarında bozulmayla yüzyüze geldiği ortaya çıktı.
• İtalya Teknoloji Üniversitesi doğal afet ve acil durumlarda insanlara yardım etmek üzere Walk-Man adlı bir insansı robot geliştirdi. 1.80cm boyundaki robot göz yerine bir çift kamera ve 3 boyutlu lazer tarayıcı kullanıyor. Dahası Walk-Man istenirse kapıları açabiliyor; hatta araç kullanabiliyor. Dolayısıyla ondan gelecek hayır için doğal afetleri beklememiz gerekmeyebilir.

https://www.youtube.com/watch?v=sUkbN5zGmu8

• Lafı geçmişken; robotların ne denli zor şartlarda çalıştığını bazen unutuyoruz. Hatırlayalım (onlar da can).

• Danimarka Teknik Üniversitesi 127 bin DPI çözünürlükte yeni bir lazer yazıcı geliştirdi.
• Bu hafta bahsetmesek olmazdı: Neredeyse hayatımıza girmek üzere olan 10 Star Wars teknolojisi.

• Peki Star Wars’taki her şey bilimsel olarak gerçekleştirilebilir bir durum mu? Elbette değil. Çünkü bilimsel bakışla imkansız ve saçma birçok detaya da sahip (havasız uzay ortamında cıv cıv öten lazer topları ya da vınlayarak geçen uzay gemileri gibi mesela. Uzay bir yana bir ışın huzmesinden ibaret lazer nasıl ses çıkarıyor?). Daily Mail güzel bir derlemeyle bütün bölümlerdeki hatalardan yola çıkarak bilimsel bir intikam almış (ben de buharlı ütü sesleriyle dolanan Darth Vader’a takmış durumdayım).

https://www.youtube.com/watch?v=qBAZGtBfcY4

• Star Wars haftasında meraklılarının en büyük stresi filmi izlemeden önce senaryoya dair heyecanı kaçıracak detaylara kulak ya da göz misafiri olmak. İngilizcedeki karşılığıyla ‘spoiler’ olarak adlandırılan bu ayrıntıları web sayfalarında daha görmeden engellemek isteyecekler için bir Chrome tarayıcısı bile çıktı.

• Sürücüsüz araç konseptini ürünleştiren ilk firma unvanına sahip Google bu yapıyı da bu sene kurduğu Alphabet adlı çatı şirketi altına almaya karar verdi. Ancak şirketinin Genel Merkezi’ne evsahipliği yapan ABD / California’da alınan kural kapsamında sürücüsüz otomobillerin gerektiği zaman insan kontrolüne geçebilmesi için mutlaka direksiyon, gaz, fren gibi bileşenlere sahip olma şartı getirilmesi moralini bozdu. Google’ın prototip sürücüsüz aracı bunların hiçbirine sahip değil.

• Sahiplerinin saçma-sapan şeyler yapmasından dolayı Tesla, araçlarında yazılım güncellemesiyle aktif hale getirdiği otomatik pilot uygulamasını dizginlemeye çabalıyor.

• Microsoft birçok farklı başlık altında hayır amaçlı desteklediği eğitim, internet erişiminin yaygınlaştırılması ve genel bilişim projelerini tek bir noktadan yönetme kararı aldı.
• Tablettoforte kodlu piyano analog görünümlü dijital müziğin ilginç bir türevi. Uzaktan geleneksel örnekleri gibi görünse de 88 tuşluk yüzeyi 112 adet Samsung Galaxy Tab 2’nin birleşiminden oluşuyor.

• 49 dolarlık AirBar her ekrana dokunmatik özellik kazandırıyor.

https://www.youtube.com/watch?v=p6VdbZxBoac

• Ockel Sirius B cebinize sığacak kadar küçük bir bilgisayar. Ancak Raspberry Pi ve benzeri platformlarda olduğu gibi performanstan ödün vermiyor. Sadece 120 gram ağırlığı, avuçiçi kadar boyutuyla HDMI ve USB portları üstünden ekran ve klavye bağlantılarını yaptığınızda eksiksiz bir Intel tabanlı bilgisayara dönüşüyor. 2GB RAM bellek ve 32GB depolama kapasitesine sahip model Nisan ayında 4GB RAM ve 64GB kapasiteli ikinci bir sürüme de sahip olacak (289 dolar).

• DİKKAT: Gelişmeler burada bitmiyor! Diğer kategori başlıklarına aşağıdaki menüden ulaşabilirsiniz.