Finlandiya, 2 bin ila 3 bin vatandaşına aylık 560 avro (bin 843 lira) vatandaşlık geliri vermeye hazırlanıyor. Rastgele seçilecek bu deneme grubu, halihazırda işsizlik maaşı (yine 560 avro) alan kişilerden oluşacak. 2017-2018 yılları arasında yapılacak pilot uygulamanın amacı, istihdam oranını artırırken yoksulluğun, sosyal dışlanmışlık hissinin ve bürokrasinin azalıp azalmayacağını kontrol etmek.
Finlandiya hükumeti, yasa tasarısını 25 Ağustos’ta çıkardı. Esasında, vatandaşlık geliri araştırmasının kapsamı daha genişti. Pek çok uzman hükumeti bu araştırmayı küçük bir örnek grubu ile ve sadece tek bir değişkenle yapması sebebiyle eleştirdi. Yani bu deney sadece şu anda işsiz olan kimselerin vatandaşlık maaşı aldığında iş gücüne tekrar katılma konusunda nasıl hissettiğini ölçecek. Vatandaşlık maaşının diğer gruplar üzerinde ne gibi etkileri olacağı ise bu deneyle öğrenilemeyecek.
Yine de Finlandiya hükumetinin son dönemde oldukça önem verdiği ‘deneysel hükumet‘ kavramını bu şekilde uygulamaya koyması diğer devletler için de önemli bir örnek olacak. Pek çok devlet yönetimi, Finlandiya’nın bu uygulamasını yakından takip ediyor. Bu uygulamanın sonucunda edinilecek verilerle birlikte, vatandaşlık geliri tüm ülkede uygulanarak, günümüzün en büyük sosyal dönüşümüne yol açabilir.
En geniş kapsamlı reform
Finlandiya’nın vatandaşlık geliri deneyini anlamak için bilinmesi gereken bazı noktalar var. Bu deney çağımızın en kapsamlı reformu olabilir. Çünkü herhangi bir ulusta bu kadar fazla insanı kapsayan başka bir reform yapılmadı. Günümüzde vatandaşlık gelirini tartışan diğer ülkeler arasında İsviçre, ABD ve Hollanda var.
Sosyal güvenlik vurgusu
Ayrıca Finlandiya yönetimi bu düzenlemeyi sadece sosyal güvenlik konusunda bürokrasinin ortadan kaldırılması amacıyla gerçekleştiriyor. Diğer örneklerde olduğu gibi, ‘artan gelir eşitsizliğinin dengelenmesi’, ‘otomasyon sebebiyle işini kaybedenlere yardımcı olunması’ gibi bir amaçtan bahsedilmiyor.
Diğer ülkeleri de etkileyebilir
Son olarak Finlandiya’nın vatandaşlık maaşı deneyi, hükumetin yeni politikalar üretme konusunda halka danışmasının da başlangıcı olacak. Eş-tasarım ya da eş-yaratıcılık gibi isimlerle adlandırılan bu sistemde halk, devletle birlikte ülkenin sorunları üzerine düşünüyor, bazı çözümler belirliyor, bu çözümlerden bazılarını deniyor ve en uygun olanını seçiyor.
Vatandaşlık maaşı deneyinin, daha sonra yapılacak 20 farklı deneye de önayak olması bekleniyor. Finlandiya’nın bu deneysel yönetim anlayışı, gelecekte tüm dünyayı etkileyen bir reformun öncüsü olabilir.
Bir yanıt yazın