Yapay zeka depremi tahmin edebilir

Atmosfer ve depremler arasındaki ilişkiyi araştıran bilimciler, yapay zekanın da yardımıyla deprem öncesi değişimlerin örüntüsünü bulmayı amaçlıyor.

Haber Özeti

Tam Sürüm

Depremler insanlığın bugüne dek çare bulamadığı en büyük problemlerden birisi. Pek çok doğal afet gerçekleşmeden önce haberdar olup uygun önlemleri alabiliyorken, depreme karşı böyle bir ön bildirim sistemimiz bulunmuyor.

Bugüne dek depremleri önceden tahmin edebilmek için yer hareketleri incelendi ancak bu incelemeler sonucunda bir sonraki depremin nerede olacağını tahmin etme konusunda büyük bir başarı gösteremedik. Yer hareketleri bize geniş bir coğrafyada bir sonraki depremin önümüzdeki 30 yıl içinde herhangi bir zamanda olabileceğini söylüyor. Ama bu bilgi çok fazla işimize yaramıyor.

Deprem atmosfer ilişkisi

Deprem tahmini üzerine çalışan bilimciler yakın geçmişte önemli bir buluş gerçekleştirdi. Deprem öncesinde, yerde gerçekleşen değişiklikler yerine, gökyüzündeki değişiklikleri inceleyen bilimciler, pek çok büyük depremden önce bazı değerlerin birden yükseldiğini fark etti.

Yer tabanındaki büyük kütleler hareketlenmeye başladığında bu kütlelerin arasından renksiz ve kokusuz bir gaz olan Radon, atmosfere salınıyor. Bu gaz atmosferin iyonosfer tabakasında birikerek, buradaki atomların iyonlaşmasını hızlandırıyor. İyonlar su moleküllerini kendilerine doğru çekerek yoğunlaşmaya sebep oluyor. Bu yoğunlaşma neticesinde ısı açığa çıkıyor. Bilimciler bu ısıyı kızılötesi radyasyon formunda gözlemleyebiliyor.

Önceki depremler teoriyi doğruluyor

Geçmişte gerçekleşen büyük depremleri ve atmosferdeki radyasyon değerlerini inceleyen bilimciler, bu teoriyi destekleyen pek çok örnek buldu. 2015’in Nisan ayında Nepal’de gerçekleşen depremin üç gün öncesinde, depremin merkez üssünün üzerinde kızılötesi radyasyonda belirgin bir artış olduğu görüldü. Aynı artış, depremin ardından meydana gelen artçı sarsıntıdan 8 gün önce de tespit edildi. Japonya’da 2011’de gerçekleşen 9,0 büyüklüğündeki depremin öncesinde Japonya semalarında iyonizasyon değerlerinin arttığı gözlemlendi. Benzer bir şekilde 2010 yılında Haiti’de gerçekleşen depremin öncesinde radyo dalgası salınımında önemli bir artış saptandı.

Konu üzerine çalışan bilimciler şimdi kaydedilmiş tüm depremler ve o depremler öncesinde iyonosferde gerçekleşen değişiklikleri inceliyor. Böylece bu değişikliklerin neden bazen 3 gün bazen 8 gün önce gerçekleştiği, bu tarz değişiklikler olduğunda ne sıklıkla deprem olduğu gibi soru işaretlerinin yanıt bulması amaçlanıyor. Ancak ortada çok fazla veri olduğu için bu eşleştirmeleri el ile yapmak çok zor.

Yapay zeka süreci hızlandıracak

Neyse ki artık yapay zekayı bu tarz işlemler için kullanabiliyoruz. Makine öğrenimi yöntemi ile deprem ve atmosfer verilerini bilgisayara sunarak aralarındaki ilişkiye dair bir örüntü ortaya çıkarmasını sağlayabiliyoruz. Şu anda bu iş için çalışan iki farklı şirket bulunuyor. GeoCosmo ve TerraSeismic şirketleri, depremleri önceden tahmin edecek sistemler geliştirmiş durumdalar. Ancak bu sistemlerin kullanıma sokulabilmesi için daha fazla veri ile desteklenmesi ve yanlış alarm vermiyor olması gerekiyor.

GeoCosmo, bugüne dek Güney ve Kuzey Amerika’da toplam 20 farklı depremi önceden tespit etmeyi başardı. Şirketin yöneticisi ve aynı zamanda bir NASA çalışanı olan Friedemann Freund “9,0 şiddetinde bir deprem gerçekleştiğinde açığa çıkan enerji, Hiroşima’ya atılan atom bombasından iki milyon kat daha büyük. Böylesine büyük bir enerjinin açığa çıkmadan önce kendisini hiçbir şekilde belli etmemesi durumu bana anlaşılabilir gelmiyor” diyerek büyük depremlerin bir şekilde önceden tespit edilebileceğine dair inancını dile getiriyor.

Kaynak: Singularity Hub

 

Bazı bilimciler depremin önceden tespit edilmesi için iyonosfer tabakasındaki değişikliklerin incelenmesi gerektiğini düşünüyor. Bu tabakadaki Radon gazının artışı, iyonlaşmadaki değişiklikler ve açığa çıkan ısı, depremin habercisi olarak görülüyor. Bu konuda daha fazla örneğin incelenmesi için yapay zekadan yardım alınacak. Böylece deprem öncesinde atmosferde ne gibi değişiklikler olduğu tespit edilecek.

Yorum Ekle

Yorum yazmak için tıklayın

Yorumunuz:

  • Türkiye İş Bankası'nın katkılarıyla

Bülten Aboneliği

Günlük haberleri eposta bültenimizle takip edin!

Teşekkür ederiz.

Bir terslik var...