Son yıllarda otomasyondaki ilerlemeler ve Elon Musk gibi öne çıkan kişiler, hükumetlerin vatandaşlarına -yaptıkları iş(ler) dışında- evrensel bir temel gelir ödemesi gerektiğini savunuyor. 1960’larda, Milton Friedman‘ın negatif gelir vergisi önerisiyle ortaya çıkan vatandaşlık geliri Amerikalıların asgari bir geliri olmasını öngörüyordu. Bu öneri tarih boyunca, insanların havadan gelecek paranın sonucunda çalışma motivasyonlarını kaybedeceklerinin iddia edilmesiyle savuşturuldu. Nitekim şu anda Finlandiya’nın yaptığı denemeyi, İskoçya da takip ediyor.
İran 2011 yılında, ülkenin yüzde 29’luk gelirine denk gelen bir ödeme programı başlattı. Petrol ve doğal gaz fiyatlarına yapılan indirime tepki olarak başlatılan uygulama, kişi başı günlük 1,5 Dolar’a denk gelen ödemelerin yapılmasına sebep oldu. Bu program ABD’de yapılsaydı yıllık 16 bin Dolar’a denk gelen bir meblağ söz konusu olurdu. Altı yıl sonra, söz konusu tedbirlerin sonuçları Ekonomist Cjavad Salehi-Isfahani ve Muhammed H. Mostafavi-Dehzooeifrom tarafından İktisadi Araştırmalar Forumu için hazırlanan bir raporda yayımlandı.
Rapordaki sonuçlara göre, ülkedeki vatandaşların temel gelir karşısında çalışma motivasyonunu kaybetmeleri bir yana hizmet gibi kimi sektörlerde daha fazla çalıştığını ortaya koydu. Sonuçlar ‘tatmin edici’ olarak yorumlanırken, özellikle yirmili yaşlarındaki gençlerin daha az çalıştıkları tespit edildi. Ülkedeki gençlerin hiçbir zaman yüksek istihdam seviyesine ulaşmadığı not edilirken bu ek gelir sayesinde gençlerin okula kaydolduğu tahmin ediliyor.
Sorunu çözmese de umut vadediyor
Makalede sunulan veriler, insanların ‘bedava para karşısında tembelleşeceği’ fikrini çürütemese de bu inancı sarsıyor. Raporda ‘makaledeki bulguların soruya nihai bir cevap getirmediği fakat bu uygulamanın kişileri tembelleştireceğini savunanların daha iyi araştırma yapmasını gerektirdiği’ ifade edildi.
Bir yanıt yazın